Giáo Dục Sức Khỏe

Mắt đỏ là triệu chứng thường gặp của các bệnh về mắt, nó có thể chỉ là biểu hiện của những triệu chứng thông thường của bệnh, nhưng cũng có thể đó là dấu hiệu của một bệnh nặng, có thể dẫn đến mù lòa. Vì vậy, khi thấy mắt tự nhiên đỏ lên, cần phải đến cơ sở có chuyên khoa mắt khám ngay. Tùy theo loại bệnh, mức độ nặng nhẹ mà có thể có những phương pháp điều trị khác nhau.

CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP LÀ:

MẮT ĐỎ KHÔNG ĐAU NHỨC VÀ KHÔNG GIẢM THỊ LỰC

VIÊM KẾT MẠC

Viêm kết mạc cấp hay còn gọi là đau mắt đỏ. Là tình trạng viêm lớp màng lót mặt trong mi mắt và bao phủ tròng trắng. Có nhiều nguyên nhân gây bệnh: Nhiễm trùng, virus, gió bụi, sức nóng, dị ứng côn trùng… nhưng đáng chú ý nhất là do Adenovirus, bệnh rất dễ lây lan trong cộng đồng, thường phát triển thành dịch, phổ biến ở nước ta, thường vào mùa mưa. Dịch đau mắt đỏ thường xảy ra ở những nơi đông đúc như trường học, công sở... Bệnh lây lan do tiếp xúc trực tiếp (bắt tay) hoặc gián tiếp (qua chất tiết khi ho, trong hồ bơi, dùng chung khăn, mền...) với người bị bệnh.

Triệu chứng thường gặp là: 

Chảy nước mắt và tiết nhiều ghèn. Khi ngủ dậy, ghèn thường làm dính chặt mắt khiến bệnh nhân khó mở mắt. Lúc bệnh khởi đầu thường bị một mắt, vài ngày sau sang mắt thứ hai. Bệnh thường tự hết trong vòng 1 tuần và không để lại di chứng. Một số trường hợp kèm theo xuất huyết gây đỏ mắt kéo dài, nếu nặng có thể mờ mắt, chảy nước mắt, sợ ánh sáng do tổn thương giác mạc. Hầu hết bệnh nhân bị nhiễm Adenovirus có thể lây lan trong vòng bảy ngày, nên cần tránh tiếp xúc trực tiếp với người bệnh trong vòng một tuần đầu sau khi phát bệnh.

Cách phòng bệnh: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi nhỏ mắt hoặc đưa tay lên mắt. Khi có người trong gia đình bị đau mắt đỏ, không được dùng chung khăn mặt, mỹ phẩm, thuốc nhỏ mắt, nếu người bệnh ngủ chung giường thì phải thay khăn giường và áo gối mỗi ngày. Ở những nơi công cộng như trường học, nhà trẻ, cần có giải pháp phòng ngừa: Rửa tay thường xuyên, cách ly người bệnh. Cần lưu ý không có thuốc nhỏ mắt nào giúp ngăn ngừa được bệnh.

XUẤT HUYẾT DƯỚI KẾT MẠC

Là tình trạng kết mạc đột ngột đỏ thành từng đám và khu trú do mạch máu ở vùng tròng trắng mắt bị xuất huyết, đôi khi xuất huyết nhiều đội tròng trắng lên. Đây là một tình trạng thông thường, không nghiêm trọng.

Triệu chứng thường không có gì đặc biệt: Một đám đỏ ở vùng tròng trắng mắt, không đau nhức, không có ghèn dính mắt. Nhưng nguyên nhân gây xuất huyết kết mạc có thể là một bệnh quan trọng như:

- Chấn thương: Không nặng, nhưng có thể che lấp một tổn thương trầm trọng hơn. Do đó cần tìm kiếm vết thương xuyên thấu mắt hoặc dị vật

- Tự phát: Có thể do một số bệnh toàn thân như:

  • Cao huyết áp.

  • Tiểu đường.

  • Rối loạn đông máu.

  • Thành mạch dễ bể.

Lúc này, việc điều trị bệnh toàn thân là quan trọng. Cần đến cơ sở có chuyên khoa mắt để được khám đáy mắt một cách hệ thống, tìm dấu hiệu của những bệnh toàn thân này, còn xuất huyết dưới kết mạc sẽ tiến triển dần đến tự khỏi trong vòng mười ngày.

 

Xuất huyết dưới kết mạc do chấn thương nhãn cầu

MẮT ĐỎ ĐAU NHỨC KHÔNG GIẢM THỊ LỰC

VIÊM THƯỢNG CỦNG MẠC
Lớp thượng củng mạc là lớp nằm dưới lớp màng lót bao phủ tròng trắng mắt. Viêm thượng củng mạc ít gặp hơn viêm kết mạc, bệnh biểu hiện bằng sự khởi phát đỏ mắt nhanh chóng, người bệnh thường có một cơn đau âm ỉ và đau nhói khi sờ nắn. Dưới lớp màng lót tròng trắng mắt, một hạt nổi gồ lên, có tân mạch xung quanh. Thị lực thường không ảnh hưởng. Bệnh thường được đặc trưng bởi các đợt tái phát ở các vùng khác nhau của hai mắt vào các thời gian khác nhau
Viêm thượng củng mạc thường phối hợp với các bệnh toàn thân khác như: Lao, bệnh khớp (thấp, viêm đa khớp dạng thấp, viêm cứng cột sống thắt lưng), bệnh thận hư…
Toàn thân thường có những biểu hiện như: Cảm lạnh, sốt, chán ăn, sút cân, mệt mỏi, rụng tóc….
Điều trị: Ngoài khám và điều trị tại mắt còn cần phải khám và điều trị bệnh toàn thân:
- Điều trị bệnh toàn thân: Lao, bệnh khớp, bệnh thận hư…
- Kháng viêm toàn thân và tại mắt: Kháng viêm không Steroid (VD: Ibuprofen) có thể làm giảm nhẹ triệu chứng. Các trường hợp dai dẳng hoặc tái phát cần chuyển đến BS nhãn khoa.

 

MẮT ĐỎ ĐAU NHỨC, GIẢM THỊ LỰC

GLAUCOMA
Glaucoma (cườm nước) xuất hiện do áp lực trong mắt cao chèn ép và làm tổn thương dây thần kinh thị giác, dẫn đến mất dần thị trường, giảm thị lực.
Glaucoma có thể xảy ra nguyên phát hay sau một bệnh lý toàn thân hoặc tại mắt, nhất là sau dùng những thuốc có nguy cơ gây tăng nhãn áp.
Glaucoma nguyên phát bao gồm Glaucoma góc đóng và góc mở: Loại góc mở có triệu chứng âm ỉ, khó nhận biết và thường ở cả hai mắt, phần lớn được phát hiện tình cờ. Loại góc đóng có triệu chứng đột ngột, đau nhức trong nhãn cầu, nhìn mờ, quầng xanh đỏ quanh nguồn sáng, nhức nửa đầu cùng bên mắt đau, có thể buồn nôn, nôn, đau bụng cấp. Ở lớp bao phủ tròng trắng mạch máu cương tụ, đỏ tập trung sát tròng đen. Đồng tử thường dãn vừa, có thể không tròn đều.

Tất cả mọi người đều có thể bị Glaucoma cấp.
Những người có nguy cao bao gồm: Người trên 40 tuổi, người bị tiểu đường hay bị cao huyết áp, gia đình có người bị Glaucoma, viễn thị giác mạc (tròng đen nhỏ), có tiền sử dùng thuốc nhóm steroid trong thời gian dài, cận thị nặng, tiền căn chấn thương hay phẫu thuật mắt.
Yếu tố quan trọng để điều trị Glaucoma hiệu quả là được bác sĩ chuyên khoa mắt chẩn đoán sớm, điều trị lâu dài và theo dõi chặt chẽ. Điều này sẽ giúp bệnh nhân kiểm soát được áp lực nội nhãn và ngăn ngừa sự tổn hại thị trường. Với bệnh Glaucoma góc đóng, phẫu thuật chỉ có hiệu quả đối với trường hợp phát hiện sớm; với Glaucoma góc mở, biện pháp phẫu thuật được áp dụng trong trường hợp điều trị bằng thuốc không hiệu quả nhằm cứu vãn thị lực và thị trường cho bệnh nhân. Glaucoma góc đóng cấp là bệnh cấp cứu nhãn khoa, teo thị thần kinh và mất thị lực không hồi phục có thể xảy ra chỉ trong vòng vài giờ sau khi bệnh khởi phát. Cần chuyển thật nhanh bệnh nhân đến cơ sở có chuyên khoa mắt.

VIÊM MÀNG BỒ ĐÀO
Viêm màng bồ đào là viêm lớp mạch máu ở giữa thành nhãn cầu, bệnh khá phổ biến, thường có những tổn thương nặng nề, nhiều biến chứng, hay tái phát khó xác định nguyên nhân. Nhiều trường hợp dẫn đến mù lòa. Bệnh thường xảy ra trên những người trẻ và trung niên.
 
Triệu chứng: Đau, sợ ánh sáng và nhìn mờ ở mắt bệnh.
Dấu hiệu điển hình là ở lớp bao phủ tròng trắng, mạch máu cương tụ rõ rệt, đỏ tập trung sát tròng đen. Trường hợp nặng có thể có một ngấn mủ ở phía dưới tròng đen của mắt (gọi là mủ tiền phòng). Trái với hiện tượng đồng tử dãn vừa ở Glaucoma góc đóng cấp, ở viêm màng bồ đào, đồng tử co nhỏ, nhỏ hơn so với bên lành, có thể không tròn đều và phản xạ chậm với ánh sáng. Viêm màng bồ đào có khả năng gây ra bệnh cườm nước (Glaucoma), dính mống, đục thủy tinh thể và rối loạn chức năng hoàng điểm. Vì bệnh có thể dẫn đến mù lòa, cần chuyển ngay đến bệnh viện có chuyên khoa mắt.

 

Tóm lại: Hội chứng mắt đỏ có thể bao gồm nhiều bệnh, từ những bệnh rất nhẹ có thể tự khỏi trong vòng một tuần đến những bệnh nặng nhiều biến chứng, có thể dẫn đến mù lòa. Việc tự ý điều trị là rất nguy hiểm. Một số loại thuốc (ví dụ như thuốc có chứa Corticoides) có thể làm nặng thêm tình trạng bệnh. Vì vậy để điều trị đúng, tránh biến chứng, người bệnh cần được khám cụ thể và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa mắt.

ThS. BS. Huỳnh Thị Thu Ba
Trung tâm Mắt Kỹ thuật cao An Sinh.